Czerwiec 2008
Jezeli stwierdzono
u ciebie cukrzyce
lub zespoi
metaboiiczny
(ktory jest
prekursorem
cukrzycy) oraz
chorob ukfadu
krqzenia, to twoj
organizm maze
bye bardziej
podatny na
dziatanie takich
srodowiskowych
czynnikow
zagrozenia jak
zanieczyszczone
powietrze i
ekstremalnie
wysokie
tempera tury.
Cukrzyca i Srodowiskowe
Czynniki Ryzyka
Informacja dla osob starszych oraz
ich opiekunow
Wsrod osob w wieku
65 lat i powyzej,
20% mezczyzn
i 15% kobiet w
Stanach Zjednoczonych choruje
na cukrzycy. Stanowi to liczbe
ponad 60 milionow Amerykanow,
ktorzy ciepia. z powodu cukrzycy
lub zespotu metabolicznego1'2
(prekursor cukrzycy) oraz
zaburzeri uktadu kra_zenia
(choroby serca i udar mozgu).
Cukrzyca zajmuje czotowe
miejsce wsrod pierwszych
dziesieciu przyczyn zgonow w
Stanach Zjednoczonych. Dotyczy
to osob w wieku ponad 65 lat3.
Roczny koszt leczenia cukrzycy
w USA szacuje sie na ponad 132
miliardy dolarow1.
Co to jest
cukrzyca?
Cukrzyca pojawia sie wowczas
kiedy organizm nie jest w stanie
produkowac insuliny - hormonu
wydzielanego przez trzustke, a
takze wowczas, kiedy produkcja
insuliny jest w normie, ale
organizm przestaje odpowiadac
na jej dziatanie. Przyczyny
cukrzycy nie sa_ doktadnie znane,
wiadomo jednak, ze czynniki
genetyczne, otytosc i brak ruchu
sprzyjaja. rozwojowi tej choroby.
Cukrzyca wystepuje pod kilkoma
postaciami. Do najbardziej
powszechnych zalicza sie Typ 1
i Typ 2. U ponad 90% chorych na
cukrzyce rozwija sie Typ 2 i jest
on najbardziej rozpowszechniony
wsrod osob starszych. Osoby
otyte i nieaktywne fizycznie
sa. bardziej podatne na rozwoj
cukrzycy Typu 2.
Cukrzyca podnosi ryzyko
zawatu, udaru mozgu, a takze
komplikacji zwia_zanych ze ztym
kra.zenia krwi. Choroba ta moze
doprowadzic do dtugotrwatych
problemow zdrowotnych takich
jak: utrata wzroku, choroby
serca i naczyn krwionosnych,
udar mozgu, niewydolnosc
nerek, amputacje konczyn oraz
uszkodzenia nerwow.
Przebywanie w zanieczyszczonym
powietrzu i w wysokiej
temperaturze moze pogorszyc
zdrowie osob cierpia.cych na
cukrzyce.
Broszura ta podsumowuje wptyw czynnikow srodowiskowych
na zdrowie osob starszych choruj^cych na cukrzyce oraz
sugeruje jak ograniczyc wptyw zanieczyszczonego powietrza
i wysokich temperatur na ich zdrowie.
-------
Cukrzyca wyst^puje
cz^sciej wsrod mniejszosci
narodowych
W 2001 roku, cukrzyca zajmowata 5-te miejsce
wsrod przyczyn zgonow indiariskich i latynoskich
kobiet w Stanach Zjednoczonych, oraz 6 miejsce
wsrod zgonow indianskich i latynoskich mezczyzn
w tym kraju. Cukrzyca duzo czesciej wystepuje
u Amerykanow pochodzenia afrykariskiego,
indiariskiego, u niektorych Amerykanow
pochodzenia azjatyckiego, Hawajczykow,
innych Amerykanow z wysp Pacyfiku i Latynosow.
Wsrod czarnych pochodzenia nie-latynoskiego
notuje sie wyzsza. zachorowalnosc na cukrzyce
(23%) w porownaniu do biatych pochodzenia
nie-latynoskiego (14%). Latynosi maja.
wyzsza. zachorowalnosci na cukrzyce niz nie-
Latynosi (14%)4.
Procent wyst^powania cukrzycy wsrod
populacji w wieku 65 lat i ponad
(Wedlug grup etnicznych)5
25%
20%
10%
0%
14%
23%
24%
Biali
nie-Latynosi
Czarni
nie-Latynosi
Latynosi
Czynniki srodowiskowe
miec wptyw na zdrowie osob
chorych na cukrzyc?
Jakosc powietrza
Przebywanie w zanieczyszczonym powietrzu,
zarowno w pomieszczeniach zamknietych jak
i na zewna_trz, stwarza szczegolne ryzyko dla
osob, ktore cierpia. na cukrzyce. Wdychanie
szkodliwych cza.stek pochodza_cych np. z
powietrza zanieczyszczonego dymem, spalinami
samochodowi, wyziewami przemy-stowymi i
dymami ze spalania paliw statych moze podwyzszyc
ryzyko zawatu serca lub udaru mozgu.
Ostatnie badania wskazuja., ze osoby starsze
choruja.ce na cukrzyce notuja. zwolnione kra_zenie
krwi podczas dni z podwyzszonym poziomem
zanieczyszczenia powietrza spowodowanym przez
transport i elektro-cieptownie opalane weglem.
Zmniejszony przeptyw krwi podnosi ryzyko
zawatu serca, udaru mozgu i innych problemow z
sercem. Inne badania wskazuja., ze w czasie dni
kiedy poziom zanieczyszczenia powietrza jest
szczegolnie wysoki, notuje sie zwiekszona.
liczbe przyjec pacjentow z cukrzyca. na
oddziaty szpitalne5'6.
Wysokie temperatury
Przebywanie w temperaturze powyzej 90
stopni Fahrenheita (32 °C) moze bye bardzo
niebezpieczne, szczegolnie kiedy wilgotnosc
powietrza jest rowniez wysoka. Osoby
maja.ce cukrzyce maja. ostabiony system
termoregulacji7ciata zwtaszcza w czasie upatow
i dlatego powinny unikac wysokich temperatur.
Jesli cierpisz z powodu cukrzycy, powinienes
zachowac szczegolna. ostroznosc w czasie
upatow. Najlepszym sposobem jest unikanie
wysokich temperatur. Klimatyzacja jest jednym
z najlepszych sposobow zabezpieczenia sie przed
chorobami powodowanymi przegrzaniem organizmu
i smiercia.8.
-------
WCo mozesz zrobic aby unikn^c
srodowiskowych czynnikow ryzyka?
LOGRANICZ KONTAKT ZE SRODOWISKOWYMI
I •
CZYNNIKAMI I
II Ogranicz przebywanie w ruchu ulicznym (samochodowym) i
w zanieczyszczonym powietrzu
Sledz prognozy Indexu Jakosci Powietrza (UP), zeby dowiedziec sie kiedy powietrze jest
Iniezdrowe dla osob wrazliwych na wysokie zanieczyszczenie powietrza. W przypadku
wysokiego UP skonsultuj sie z lekarzem jak mozesz obnizyc poziom aktywnosci fizycznej
na dworze. Jesli zauwazysz dym na zewna_trz twojego domu pochodza_cy z pozaru lasu
lub inny, zamknij okna i utrzymuj zamkniety obieg powietrza w mieszkaniu poprzez
_ odpowiednie ustawienie klimatyzacji ( na recyrkulacje). Ogranicz czas przebywania w _
ruchu ulicznym. Ogranicz aktywnosc fizyczna. szczegolnie w poblizu ruchliwych drog.
• Zabezpiecz mieszkanie przed dymem
IUnikaj dymu papierosowego. Popros palaczy o palenie na zewna_trz. Wybieraj restauracje, •
bary i inne miejsca publiczne, w ktorych przestrzegany jest zakaz palenia papierosow.
Pamietaj o zapewnieniu wtasciwego ciqgu kominowego w piecach opalanych drewnem i
kominkach.
II Zachowaj ostroznosc w czasie wykonywania prac domowych
Jesli planujesz malowanie pomieszczen, to zrob to tak, aby okna i drzwi mogty bye
otwarte i mozna by uzyc wentylatorow do przewietrzenia pomieszczen. Rob przerwy
w malowaniu i wychodz na swieze powietrze. Unikaj przebywania w pomalowanych
Ipomieszczeniach przez kilka dni.
Remontuja.c dom zbudowany przed rokiem 1978, zachowaj ostroznosc w celu unikniecia
kontaktu z farbami moga.cymi zawierac otow. Przy usuwaniu farb zawieraja.cych otow nie
uzywaj szlifierek tasmowych, palnikow na propan-butan, pistoletow na gora.ce powietrze,
Iskrobaczek i papieru sciernego. Narzedzia te przyczyniaja. sie do wytwarzania kurzu
zawieraja_cego otow.
• Zabezpiecz sie przez upatami
IKorzystaj z klimatyzacji u siebie lub staraj sie przebywac w budynkach klimatyzowanych
w twojej dzielnicy. Korzystaj z chtodnego natrysku lub kapieli. Ubieraj sie w lekka., jasna.
i luzna. odziez. Skonsultuj sie z lekarzem lub pielegniarka. by uzyskac pewnosc, czy twoje
kuracje nie zwiekszaja. wrazliwosci na wysokie temperatury.
IPij duzo ptynow, lecz unikaj napojow zawieraja.cych kofeine lub alkohol. Napoje te •
odwadniaja. organizm i podwyzszaja. zawartosc weglowodanow (cukrow) w organizmie.
Jezeli jestes na diecie z ograniczeniem ptynow, skonsultuj sie z lekarzem odnosnie ilosci
ptynow jakie sa. dla ciebie wskazane w czasie upatow.
-------
Aging Initiative -program Agencji Ochrony Srodowiska skierowany do osob starszych ma na
celu ich ochron? przed srodowiskowymi czynnikami ryzyka, przez zarza^dzanie ryzykiem,
wypracowanie strategii ochronnych, edukacj? i badania naukowe. W celu uzyskania wi^cej
informacji o Aging Initiative, wejdz na strong internetowa.www.epa.gov/aging.
Dodatkowe zrodta
informacji:
• U.S. EPA (Agencja Ochrony SrodowiskaUSA)
Jakosc powietrza w pomieszczeniach
zamknietych: www.epa.gov/iaq/
Indeks Jakosci Powietrza www.epa.gov/airnow
• Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom
http://www. cdc.gov/diabetes/
• Narodowy Instytut Cukrzycy, Chorob Trawienia
i Nerek: http://diabetes.niddk.nih.gov/
• Amerykariske Towarzystwo Cukrzycy
www. diabetes, org
Noty kohcowe
1 National Institute of Diabetes and Digestive
and Kidney Diseases. National Diabetes Statistics
fact sheet: general information and national
estimates on diabetes in the United States, 2005.
Bethesda, MD: U.S. Department of Health and
Human Services, National Institutes of Health,
2005.
2 Ford ES, Giles WH, Dietz WH. Prevalence of
the metabolic syndrome among US adults: findings
from the Third National Health and Nutrition
Examination Survey. JAMA 2002; 287(3): 356-9.
3 Federal Interagency Forum on Aging-Related
Statistics. Older Americans Update 2006: Key
Indicators of Well-Being. Washington, DC. U.S.
Governmental Printing Office. May 2006.
4 Federal Interagency Forum on Aging-Related
Statistics. Older Americans 2004: Key Indicators of
Well-Being. Washington, DC. U.S. Governmental
Printing Office. November 2004.
5 Goldberg MS, Burnett RT, Bailar JC 3rd, Brook
J, Bonvalot Y, Tamblyn R, Singh R, Valois MF,
Vincent R. The association between daily mortality
and ambient air particle pollution in Montreal,
Quebec, 2: cause-specific mortality. Environ Res.
2001; 86(1): 26-36.
6 Zanobetti A, Schwartz J. Cardiovascular
damage by airborne particles: are diabetics more
susceptible? Epidemiology 2002; 13(5): 588-92.
7 USEPA. Excessive Heat Events Guidebook.
Office of Atmospheric Programs (6207J).
Washington, DC. EPA430-B-06-006. June 2006.
8 Naughton MP, Henderson A, Mirabelli MC,
Kaiser R, Wilhelm JL, Kieszak SM, Rubin CH,
McGeehin MA. Heat-related mortality during a
1999 heat wave in Chicago. Am J PrevMed. 2002;
22(4): 328-9.
Protecting the Health
of Older Americans
Polish translation of: Diabetes and Environmental
Hazards
Publication Number EPA 100-F-07-053
------- |